Hesaplama kapasitesi planı, elektrik altyapısından ayrı kurulamaz.
Sorunun ölçeği
Yapay zekâ tartışması çoğu zaman modellerin yeteneklerine ve çiplere odaklanıyor. Oysa bir sunucunun çalışabilmesi için elektrik, soğutma ve kesintilere karşı dayanıklı altyapı gerekiyor. Teknoloji yatırımı böylece aynı zamanda bir yer seçimi ve enerji planlaması meselesi hâline geliyor.
Rapor ne söylüyor?
Uluslararası Enerji Ajansının 2025 tarihli Energy and AI raporu, veri merkezlerinin 2024 elektrik tüketimini yaklaşık 415 TWh olarak hesaplıyor. Raporun temel senaryosunda 2030 tüketimi yaklaşık 945 TWh düzeyine çıkıyor. Bu ikinci sayı gerçekleşmiş tüketim değil, senaryo sonucudur. Üstelik kapsam yalnızca yapay zekâ değil, tüm veri merkezleridir. Raporda donanım verimliliği, benimsenme hızı ve enerji altyapısındaki engeller önemli belirsizlikler olarak ele alınıyor. [1]
Türkiye açısından değerlendirme
Türkiye için bu rapordan çıkarılabilecek planlama dersi, veri merkezi yatırımını yalnızca sunucu sayısıyla değerlendirmemektir. Bağlantı kapasitesi, elektriğin sürekliliği ve bölgesel yük aynı tabloda incelenmelidir. Bir bölgenin ülke toplamında küçük görünen talebi, yerel şebekede önemli olabilir. Bu değerlendirme, Türkiye’ye ait yeni bir tüketim tahmini değildir.
Hangi veriler izlenmeli?
Yeni bir projenin açıklanan gücüyle fiilî elektrik kullanımı ayrı tutulmalı; yıllık tüketim kadar talebin gün içine dağılımı da görülmelidir. Soğutma yöntemi, doluluk oranı ve hesaplama verimliliği karşılaştırmayı etkiler. Bu bilgiler olmadan tek bir yapay zekâ sorgusuna evrensel elektrik maliyeti biçmek yanıltıcıdır. Araştırmanın ölçüsü, dijital kapasite büyürken enerji kaynaklarının ve altyapının nasıl kullanıldığını görünür kılmaktır.
Başvuru kaynakları
[1] IEA — Energy and AI, Executive Summary (2025) ↗SonSinyal Teknoloji araştırma arşivinden. Yazar, kaynaklar ve değerlendirme metni korunmuştur.